Hayz sikli nima?
Hayz sikli — bu ayol organizmida har oy takrorlanadigan tabiiy biologik jarayondir. U bachadon ichki qavatining (endometriyning) qalinlashishi, tuxum hujayraning yetilishi va chiqishi hamda urug'lanish ro'y bermasa endometriyning ko'chishi jarayonlarini o'z ichiga oladi. Sikl odatda birinchi hayz kunidan tortib keyingi hayzning birinchi kunigacha hisoblanadi.
Siklning to'rt bosqichi
Hayz sikli to'rt asosiy bosqichdan iborat: hayz (menstrual) fazasi, follikulyar faza, ovulyatsiya fazasi va lyuteal faza. Har bir bosqichda gormonlar — estrogen, progesteron, follikul stimullovchi gormon (FSG) va lyuteinlovchi gormon (LG) — turli miqdorda ishlab chiqariladi va organizmga ta'sir qiladi.
- Hayz fazasi (1–5 kun): endometriy ko'chadi, qon ketishi kuzatiladi
- Follikulyar faza (1–13 kun): FSG ta'sirida tuxumdonlarda follikullar yetiladi, estrogen ko'tariladi
- Ovulyatsiya (14-kun atrofida): LG keskin ko'tarilishi natijasida yetilgan tuxum hujayra chiqadi
- Lyuteal faza (15–28 kun): sariq tana progesteron ishlab chiqaradi, endometriy qalinlashadi
Agar urug'lanish ro'y bermasa, progesteron darajasi pasayadi va endometriy ko'cha boshlaydi — bu yangi siklning boshlanishidir. Bu jarayon har bir sog'lom ayolda o'smirlik yoshidan (menarxe) boshlab menopauza davrigacha takrorlanadi.
Hayz sikli — bu kasallik emas, balki ayol organizmining sog'lom ishlayotganining belgisidir. Siklning muntazamligiga e'tibor berish umumiy salomatlikni baholashda muhimdir.